Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow L arrow Lakownica żółtawa
Lakownica żółtawa
   Ganoderma lucidum
(Curtis) P. Karst. 1881

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: żagwiowce - Polyporales
Rodzina: lakownicowate - Ganodermataceae
Rodzaj: lakownica - Ganoderma P. Karst.


Owocnik jednoroczny, czasem 2 – 3 letni. W kształcie półkolisty, nerkowaty lub konsolowaty, z bocznym, ekscentrycznym lub centralnym trzonem, rzadziej bez trzonu. Przyrośnięty do drewna bocznym wyrostkiem podobnym do trzonu. Szerokości 30 do 80 mm, długości 100 do 250 mm i grubości 20 do 30 mm. Bardzo zmienny, wygląda jakby był wykonany z laki, stąd też jego polska nazwa.

Kapelusz początkowo barwy ochrowej, płowoczerwonej, czerwonej, wiśniowej, potem kasztanowatej, czerwonobrunatnej, w końcu purpurowobrązowej lub czarnoczerwonej, bliżej brzegu jaśniejszy, żółtobrązowawy, koncentrycznie pręgowany. Powierzchnia jest jakby lakierowana i lśniąca, gdyż pokryta jest błyszczącą skórką, matowa tylko wtedy, gdy pokryta jest grubą warstwą zarodników opadłych z wyżej położonych owocników. Jest nierówna, zwykle współśrodkowo bruzdowana, złożona z brunatnawych cylindrycznych lub maczugowatych komórek ustawionych palisadowo. Brzeg gruby zaokrąglony, czasem jednak ostry, w młodości białawy, słomkowożółtawy lub żółtawy, płonny na 2 do 5 mm szerokości.

Rurki zwykle jednowarstwowe, rzadziej w dwóch lub trzech warstwach, barwy ochrowej, długości 5 do 20mm.

Pory początkowo barwy białawej, kremowej, później brązowawej, po wyschnięciu tabakowej. W świeżych okazach ciemniejące przy dotknięciu.W kształcie koliste, drobne, średnicy 0,15 do 0,25 mm.

Trzon boczny, ekscentryczny, rzadziej centralny, długi, często powyginany. Grubości 10 do 20 mm i długości 50 do 150 mm. Powierzchnia jak gdyby lakierowana i lśniąca, jak w kapeluszu i tej samej barwy, co kapelusz. Wewnątrz pełny.

Miąższ barwy białej lub białawej, a tuż nad rurkami barwy drewna lub jasnoochrowy, gąbczasto - korkowaty. Na przekroju niewyraźnie pręgowany. Twardawy, po wyschnięciu zdrewniały. Zapach i smak nie wyróżniające się.

Zarodniki jajowate, w górze jakby ścięte, z niewielkimi brodawkami na powierzchni. Barwy żółtawej z brązowym odcieniem, o wymiarach 7-13 x 6-8 µm. Wysyp płowy, brązowawy, rdzawobrązowawy.

Występowanie: w lasach, na drewnie drzew liściastych. Wyjątkowo atakuje żywe drzewa. W Polsce rzadki. Rośnie latem i jesienią.

Wartość: Grzyb jadalny nadający się tylko do suszenia. Posiada właściwości lecznicze. Ze zmielonego suszu przygotowuje się herbatki, a z wysuszonych lub świeżych owocników nalewki.

Ochrona: Znajduje się na liście grzybów objętych ochroną ścisłą w Polsce.
Ujęty na czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w Polsce ze statusem „R – rzadki”.

Gatunki podobne: Lakownica brązowoczarna Ganoderma atkinsonii o ciemniejszym brązowoczarnym owocniku, na drewnie drzew iglastych.
Smolucha pomarszczona Ischnoderma trogii o matowym kapeluszu, na korzeniach jodły.

Inne nazwy: lakownica lśniąca, reishi, mannentake, ling zhi.

Synonimy: Agarico-igniarium trulla Paulet 1793, Agaricus lignosus Lam. 1783, Agaricus pseudoboletus Jacq. 1778, Boletus castaneus Weber 1787, Boletus crustatus J.J. Planer 1788, Boletus dimidiatus Thunb. 1784, Boletus flabelliformis Leyss. 1761, Boletus laccatus Timm 1788, Boletus lucidus Curtis 1781, Boletus rugosus Jacq. 1774, Boletus verniceus Brot. 1804, Boletus vernicosus Bergeret 1783, Fomes japonicus (Fr.) Sacc. 1888, Fomes lucidus (Curtis) Cooke 1851, Ganoderma japonicum (Fr.) Sawada 1931, Ganoderma mongolicum Pilát 1940, Ganoderma nitens Lázaro Ibiza 1916, Ganoderma ostreatum Lázaro Ibiza 1916, Ganoderma pseudoboletus (Jacq.) Murrill 1902, Grifola lucida (Curtis) Gray 1821, Phaeoporus lucidus (Curtis) J. Schröt. 1888, Placodes lucidus (Curtis) Quél. 1888, Polyporus japonicus Fr. 1838, Polyporus laccatus (Timm) Pers. 1825, Polyporus lucidus (Curtis) Fr. 1821, Polyporus lucidus var. japonicus (Fr.) Cleland & Cheel 1917, Scindalma japonicum (Fr.) Kuntze 1898

Uwagi: Saprofit powodujący zgniliznę typu białego.
- Gatunek dosyć zmienny, lecz łatwy do rozpoznania po wiśniowej barwie lśniących owocników. W uprawie, w zależności od warunków panujących podczas tworzenia owocników, może przybierać formę talerzykowatą lub wydłużoną, wielokrotnie rozgałęzioną.
- W Korei grzyb uprawiany jest na dużą skalę i traktowany jako zioło o właściwościach podobnych do żeń – szenia. Nazywany jest przez nich „drzewkiem życia” dającym zdrowie, witalność i długowieczność. W Chinach właściwości lecznicze lakownicy lśniącej znane są od prawie dwóch tysięcy lat.

Opracowała: Joanna Gądek

Literatura
:
S. Domański, H .Orłoś, A. Skirgiełło „FLORA POLSKA. GRZYBY (MYCOTA). Tom III”, PWN, Warszawa 1967
B. Gumińska, W. Wojewoda „Grzyby i ich oznaczanie.” PWRiL, Warszawa 1983
M. Siwulski, K. Sobieralski „Uprawa grzybów jadalnych i leczniczych w warunkach naturalnych”, KURPISZ S.A., Poznań 2004
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik.” KDC, Warszawa 2006
A. Dermek „Grzyby znane i mniej znane”, PWRiL, Warszawa 1988
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku