Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow B arrow Borowik ponury
Borowik ponury
 Boletus luridus
Schaeff.: Fr
Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: szczecinkowce - Hymenochaetales
Rodzina: szczecinkowcowate - Hymenochaetaceae
Rodzaj: borowik - Boletus Dill. ex L.: Fr.

Kapelusz do 23 cm średnicy, żółtopomarańczowy, oliwkowy do brunatnooliwkowego, czasem z różowawym odcieniem, ciemniejący przy dotknięciu. U młodych półkolisty, u starszych może być prawie płaski, grubomięsisty. Powierzchnia sucha i gładka, bywa zamszowa lub aksamitna w dotyku. Skórki nie można oddzielić od miąższu. W miejscach żerowania ślimaków może przybierać czerwonawą barwę.

Rurki długie (do 20 mm), przy trzonie wykrojone, żółtooliwkowe, siniejące.

Pory drobne, żółtawe u młodych owocników, potem pomarańczowoczerwone, na starość oliwkowe. Siniejące.

Trzon cylindryczny, u dołu szerszy (zwłaszcza u młodych), pełny, do 15 cm wysokości. U góry żółtawy, ku dołowi coraz silniej czerwieniejący, aż do karminowego u podstawy. Cała powierzchnia pokryta wyraźną siatką czerwonych żyłek.

Miąższ w kapeluszu cielistożółty, u podstawy trzonu brązowoczerwony. Ponad rurkami można zaobserwować winnoczerwoną smugę. Przy uszkodzeniu natychmiast sinieje, a po jakimś czasie przybiera barwę szarawą. Smak łagodny, zapach słabo wyczuwalny.

Zarodniki 9-17 x 4,5-7 µm, oliwkowozielone, gładkie, elipsoidalne, z kroplami. Wysyp oliwkowy, oliwkowobrązowy. Podstawki z 4 zarodnikami. Cystydy wrzecionowate, lekko rozszerzające się z jednej strony.

Występowanie: W lasach liściastych i mieszanych, w parkach, pod bukami i dębami, latem i jesienią, od czerwca do października. Niezbyt częsty. Lubi gleby zasadowe.

Wartość: Jadalny warunkowo/trujący. Surowy trujący. Jadalny po ugotowaniu. Niektóre źródła podają, że jest jadalny, ale że nie wolno łączyć go ze spożyciem alkoholu. Wobec sprzecznych doniesień, warto zachować ostrożność.

Gatunki podobne to:
-borowik ceglastopory Boletus luridiformis var. luridiformis - ciemniejszy kapelusz, brak siateczki na trzonie

Inne nazwy: świniak, grzyb ponury, grzyb świniak, podciecz, potecz.

Synonimy: brak.

Uwagi: Zabarwia się ochrowo w reakcji z NH3

Opracowała: A. Piestrzyńska-Kajtoch

Literatura:
Gumińska B., Wojewoda W., 1988. "Grzyby i ich oznaczanie"
E. Gerhardt, 2006. "Grzyby - Wielki ilustrowany przewodnik"
M. Fluck "Atlas Grzybów"
E. Garnweidner, 2003. "Encyklopedia kieszonkowa - Grzyby"
P. Skubla, 2007. "Wielki Atlas Grzybów"
M. Jordan, 2004. "The Encyclopedia of Fungi of Britain and Europe"
W. Wojewoda „Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski” IB PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku

W internecie:
www.nahuby.sk
www.kaszuby.mikologia.pl
www.grzyby.pl
www.jezioro.com.pl
www.rysch.com/pilze