Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow S arrow Szaroporka podpalana
Szaroporka podpalana
 Bjerkandera adusta
(Willd.) P. Karst. 1880

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: żagwiowce - Polyporales
Rodzina: strocznikowate - Meruliaceae
Rodzaj: szaroporka - Bjerkandera P. Karst.

Owocnik jednoroczny, kapeluszowaty, bez trzonu. Przyrośnięty bokiem, dachówkowaty, czasami rozpostarto-odgięty i zlewający się z innymi. Grupa często ułożonych dachówkowato owocników może pokrywać powierzchnię do 500 mm długości.

Kapelusz w kształcie półkolisty, długości 20 do 70 mm, szerokości 10 do 20 mm i grubości 3 do 6 mm gruby. Powierzchnia nierówna, pofałdowana, młoda zamszowa, z wiekiem naga. Barwy za młodu płowej, szarobrązowej, później czarnobrązowej, czarnej, z jasnymi koncentrycznymi strefami. Brzeg cienki, ostry, powyginany, płonny, młody białawy, potem czerniejący. Płonny brzeg resupinowatych owocników 2 do 4 mm szerokości, białawy, przy dotknięciu czerniejący. Hymenofor rurkowaty, białawy, dymnoszary, szarobrązowy; u starszych osobników może być labiryntowaty. Po uciśnięciu czernieje.

Rurki jednowarstwowe, krótkie. Długości 1 do 2 (2,5) mm, czasami daleko zbiegające na podłoże. Barwy szarej, jasnodymnej lub dymnej.

Pory okrągłe, lub nieznacznie kanciaste, w części rozesłanej pionowo miejscami wydłużone, w starych owocnikach czasem nieznacznie labiryntowate. Drobne, 4 do 6 na 1 mm. Średnicy 0,15 do 0,25 (0,8) mm.

Miąższ grubości 2 do 3 mm. Barwy białawej w górnej części, później szarawy lub izabelowaty. W części dolnej bardzo cienkiej widoczna jest cienka ciemna szara wąska linia zlewająca się z rurkami, barwy rurek. Zapach dość silny grzybowy, smak lekko kwaskowy.

Zarodniki elipsoidalne, z jednej strony nieco spłaszczone i zwężone. Bezbarwne i gładkie. O wymiarach 4-5,5 x 2-3 µm. Wysyp słomkowożółty, nieamyloidalny.

Występowanie: W lasach liściastych i mieszanych, w parkach, ogrodach; na martwych i żywych drzewach liściastych, zwłaszcza na buku, dębie, grabie, klonie, brzozie; rzadko na iglastych, świerku i daglezji. Wyrasta pojedynczo i w skupieniach; przez cały rok. Bardzo pospolita.

Wartość: Grzyb niejadalny.

Gatunki podobne:
Szaroporka odymiona Bjerkandera fumosa ma większe, grubsze owocniki, miąższ na przekroju barwy rurek lub tylko nieco ciemnejszy, oraz większe, jaśniejsze pory.

Inne nazwy: bjerkandera podpalana, huba czarniawa, huba odymiona, huba podpalana, żagiew podpalana.

Synonimy: Agaricus crispus (Pers.) E.H.L. Krause 1932, Bjerkandera adusta forma resupinata (Bourdot & Galzin) Domanski, Orlos & Skirg. 1967, Bjerkandera adusta forma solubilis (Velen.) Bondartsev 1953, Bjerkandera adusta forma tegumentosa (Velen.) Bondartsev 1953, Bjerkandera scanica (Fr.) P. Karst. 1882, Boletus adustus Willd. 1787, Boletus adustus var. crispus (Pers.) Pers. 1801, Boletus carpineus Sowerby 1799, Boletus concentricus Schumach. 1803, Boletus crispus Pers. 1800, Boletus fuscoporus J.J. Planer 1788, Boletus isabellinus Schwein. 1822, Coriolus alabamensis Murrill 1907, Daedalea fennica (P. Karst.) P. Karst. 1906, Daedalea oudemansii var. fennica P. Karst. 1882, Daedalea solubilis Velen. 1926, Gloeoporus adustus (Willd.) Pilát 1937, Gloeoporus adustus forma excavavatus (Velen.) Pilát 1937, Gloeoporus adustusp forma solubilis (Velen.) Pilát 1937, Gloeoporus adustus forma tegumentosus (Velen.) Pilát 1937, Gloeoporus crispus (Pers.) G. Cunn. 1965, Leptoporus adustus (Willd.) Quél. 1886, Leptoporus adustus forma resupinatus Bourdot & Galzin 1928, Leptoporus crispus (Pers.) Quél. 1886, Leptoporus nigrellus Pat. 1903, Microporus gloeoporoides (Speg.) Kuntze 1898, Microporus lindheimeri (Berk. & M.A. Curtis) Kuntze 1898, Polyporus adustus (Willd.) Fr. 1821, Polyporus adustus var. ater Velen. 1922, Polyporus adustus var. carpineus (Sowerby) Fr. 1874, Polyporus adustus forma resupinata Bres. 1922, Polyporus amesii Lloyd 1915, Polyporus atropileus Velen. 1925, Polyporus burtii Peck 1897, Polyporus carpineus (Sowerby) Fr. 1818, Polyporus cinerascens Velen. 1922, Polyporus crispus (Pers.) Fr. 1821, Polyporus curreyanus Berk. ex Cooke 1886, Polyporus digitalis Berk. 1854, Polyporus dissitus Berk. & Broome 1873, Polyporus excavatus Velen. 1922, Polyporus fumosogriseus Cooke & Ellis 1881, Polyporus halesiae Berk. & M.A. Curtis 1853, Polyporus lindheimeri Berk. & M.A. Curtis 1872, Polyporus macrosporus Britzelm. 1894, Polyporus murinus Rostk. 1838, Polyporus nigrellus (Pat.) Sacc. & D. Sacc. 1905, Polyporus ochraceocinereus Britzelm. 1895, Polyporus scanicus Fr. 1863, Polyporus secernibilis Berk. 1847, Polyporus subcinereus Berk. 1838, Polyporus tegumentosus Velen. 1925, Polystictus adustus (Willd.) Fr., Polystictus adustus (Willd.) Gillot & Lucand 1890, Polystictus alabamensis (Murrill) Sacc. & Trotter 1912, Polystictus carpineus (Sowerby) Konrad 1923, Polystictus gloeoporoides Speg. 1889, Polystictus puberulus Bres. 1920, Poria curreyana (Berk. ex Cooke) G. Cunn. 1947, Tyromyces adustusp (Willd.) Pouzar 1966, Gloeoporus adustus forma atropileus (Velen.) Pilát 1937, Grifola adusta (Willd.) Zmitr. & Malysheva 2006

Uwagi: Saprotrof i pasożyt słabości; wywołuje jednolitą białą zgniliznę drewna. Czasami występuje jako pasożyt ranowy na żywych drzewach.

Opracowanie: Izabella Kulińska

Literatura:

B. Gumińska, W. Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie", PWRiL, Warszawa 1985
P. Łakomy, H.Kwaśna "Atlas hub - poradnik leśnika", Multico, Warszawa 2008
E. Gerhardt "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik", KDC, Warszawa 2006

Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku