Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow G arrow Grzybiec purpurowozarodnikowy
Grzybiec purpurowozarodnikowy
  Porphyrellus porphyrosporus
(Fr. & Hök) E.-J. Gilbert 1931

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: borowikowce - Boletales
Rodzina: borowikowate - Boletaceae
Rodzaj: grzybiec - Porphyrellus Gilbert

Kapelusz średnicy 50 do 160 mm, półkulisty, potem wypukły, poduszkowaty. Powierzchnia sucha, gładka, zamszowa, pilśniowa, na starość popękana. Barwy najpierw jasnoszarej, potem szarobrązowej, oliwkowobrązowej, czerwonobrązowej, nawet czarnobrązowej; skórka nieściągalna.

Rurki do 25 mm długie, przyrośnięte do trzonu lub nieco wycięte, najpierw białoszare, szarożółte, później szarobrązowe; ciemnieją po uszkodzeniu.

Pory drobne, średnicy do 1 mm, początkowo białoszare, póżniej szarobrązowe; po uszkodzeniu zielenieją, potem czerwienieją i czernieją.

Trzon 40 do 160 mm wysoki, 10 do 40 mm gruby, beczułkowaty, walcowaty; powierzchnia zamszowa, pomarszczona, podłużnie włókienkowata; dołem brudnobiały, wyżej szarobrązowy, barwy kapelusza albo nawet czarnej, bez siateczki.

Miąższ białawy, żółtawy, na przecięciu zieleniejący, siniejący lub różowiejący. Początkowo dość jędrny, potem miękki, watowaty, grubości do 20 mm w kapeluszu. Zapach kwaśny, ziemisty, smak łagodny, kwaskowaty, nieco ostry, raczej nieprzyjemny.

Zarodniki elipsoidalno-wrzecionowate, gładkie lub drobno punktowane. O wymiarach 10-21,5 x 5,5-10,5 µm. Wysyp czerwonobrązowy.

Występowanie: Na ziemi, w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, zwłaszcza podgórskich i górskich; niezbyt częsty, wyrasta pojedynczo lub w małych grupach od lipca do października.

Wartość: Grzyb niejadalny, może powodować zatrucia gastrotoksyczne.

Ochrona: Ujęty na czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w Polsce ze statusem "R" - rzadkie.

Gatunki podobne: Pomyłka mało prawdopodobna ze względu na kolor i przebarwianie owocnika.

Inne nazwy: borowik purpurowy, goryczak purpurowozarodnikowy.

Synonimy: Boletus porphyrosporus Fr. 1835, Krombholziella pseudoscaber (Secr. ex Singer) anon. ined., Phaeoporus porphyrosporus (Fr. & Hök) Bataille 1908, Porphyrellus pseudoscaber Secr. ex Singer 1945, Tylopilus porphyrosporus (Fr. & Hök) A.H. Sm. & Thiers 1971

Uwagi: Przy przyrządzaniu ma bardzo nieprzyjemny zapach i smak; według niektórych źródeł jadalny lecz średniej jakości.

 
Opracowanie: Izabella Kulińska

Literatura
B.Gumińska, W. Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie", PWRiL, Warszawa 1985
P.Skoubla "Wielki atlas grzybów", Elipsa, Poznań 2007
W. Wojewoda „Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski” IB PAN, Kraków 2003
Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku