SERDECZNE ŻYCZENIA NA ZBLIŻAJĄCE SIĘ ŚWIĘTA WIELKANOCNE
 
 
Grzyby-Start arrow Atlas grzybów arrow wg.nazw polskich arrow O arrow Opieńka miodowa właściwa
Opieńka miodowa właściwa
 Armillaria mellea
(Vahl) P. Kumm.1871

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: pieczarkowce - Agaricales
Rodzina: obrzękowcowate - Physalacriaceae
Rodzaj: opieńka - Armillaria (Fr.: Fr.) Staude


Kapelusz średnicy 30 do 110 mm, najpierw półkulisty z podwiniętym brzegiem, potem wypukły do płaskiego z brzegiem ostrym; barwy miodowej, oliwkowobrązowej; powierzchnia sucha, pokryta drobnymi, ciemniejszymi łuseczkami, u starszych okazów naga, na środku zawsze ciemniejsza.

Blaszki dosyć gęste, cienkie, szeroko przyrośnięte, lekko zbiegające po trzonie; najpierw białawe, potem rdzawobrązowe, z rdzawymi plamkami.

Trzon 80 do 180 mm wysoki, 5 do 15 mm gruby; walcowaty, smukły, zwężający zię ku podstawie; na górze białawy, ochrowozółty, pokryty za młodu bladymi kosmkami, dołem ciemniejszy i nagi; bez widocznych ryzomorfów u podstawy.

Pierścień wyraźny, błoniasty, dość szeroki, często z żółtawymi kłaczkami od spodu.

Miąższ w kapeluszu twardy, sprężysty, niezmienny; w trzonie łykowaty; białawy, cielisty; smak łagodny, nieco cierpki, zapach sera Camembert, przyjemny.

Zarodniki  szerokoelipsoidalne, gładkie, hialinowe z kroplami. O wymiarach 7-9 × 5.5-6.5 µm. Wysyp biały, jasnokremowy.

Występowanie: Wyrasta gromadnie, w dużych wiązkach, po kilkadziesiąt owocników; w ciepłych rejonach, na drzewach liściastych i owocowych, na obumarłym drewnie, rzadko na ziemi w pobliżu drzew; jest groźnym pasożytem chorobotwórczym powodującym białą zgniliznę drewna oraz opieńkową zgniliznę korzeni, czego następstwem jest zamieranie zaatakowanych, nawet młodych, drzew; stosunkowo rzadka. Od września do listopada.

Wartość: Grzyb jadalny, bardzo smaczny; do spożycia nadają się tylko kapelusze, najlepiej młode; w stanie surowym albo niedogotowana u osób wrażliwych może powodować zatrucia, zaleca się wstępne obgotowanie owocników przez 5 min. i wylanie wody oraz gotowanie dłużej niż innych grzybów.

Gatunki podobne:
Opieńka ciemna Armillaria ostoyae częściej spotykana, o higrofanicznym, ciemniejszym, brązowym kapeluszu, grubym, ciemno łuseczkowanym pierścieniu.
Opieńka żółtawa Armillaria lutea ma silnie kłaczkowatą powierzchnię trzonu i dobrze widoczne ryzomorfy u zgrubiałej podstawy trzonu.
\ Opieńka cebulotrzonowa Armillaria cepistipes ma bulwiasto zakończony trzon bez pierścienia; inne grzyby o podobnym pokroju odróżniją się rdzawobrązowym lub brązowym wysypem zarodników.

Inne nazwy: podpieniek, podpieńka, bedłka opieńka brzozowa, opieńka brzozowa, bedłka opieńka, opieniek, pierścianka.

Synonimy: Agaricus melleus Vahl 1790, Agaricus sulphureus Weinm., Armillaria mellea var. glabra Gillet 1874, Armillaria mellea var. maxima Barla 1887, Armillaria mellea var. minor Barla 1887, Armillaria mellea var. sulphurea (Weinm.) Fr. 1879, Armillariella mellea (Vahl) P. Karst. 1881, Clitocybe mellea (Vahl) Ricken 1915, Lepiota mellea (Vahl) J.E. Lange 1915

Uwagi: Znajduje się na liście grzybów dopuszczonych do obrotu handlowego i przetwórstwa.
Gatunek bardzo zmienny, ale wszystkie gatunki opieniek są jadalne; do niedawna wszystkie opieńki były zaliczane do jednego gatunku: opieńka miodowa w szerokim znaczeniu Armillaria mellea sensu lato.
Opieńki wykształcają charakterystyczne, przerastające na znaczną odległość ściółkę i glebę, sznury grzybniowe, ryzomorfy, służące do zakażania korzeni drzew.
Opieńka miodowa podobno nieco świeci zielonkawym światłem w ciemności - jest to spowodowane zachodzącymi, w trakcie oddychania komórek, procesami chemicznymi.

Opracowała: Izabella Kulińska

Literatura:

B.Gumińska, W. Wojewoda "Grzyby i ich oznaczanie", PWRiL, Warszawa 1985
P.Skoubla "Wielki atlas grzybów", Elipsa, Poznań 2007
M.Snowarski "Atlas grzybów Polski" internetowa wersja 01.2009
A.Grzywacz, J.C.Nieto "Grzyby leśne" PWRiL, Warszawa 1990
W. Wojewoda „Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski”, PAN, Kraków 2003

Wszelkie prawa zastrzeżone
Jeśli chcesz wykorzystać nasze zdjęcia lub informacje lub zapytaj na forum
Dyskusja o gatunku